Marine Dynamic Risk Assessment: veiligheid overzee borgen

De scheepvaart- en maritieme industrie behoort tot de grootste sectoren ter wereld. Met meer dan 1 biljoen dollar aan vracht die jaarlijks wordt verscheept, is er voortdurend risico op incidenten door menselijke fouten of natuuromstandigheden. Dit artikel gaat over Marine Dynamic Risk Assessment (MDRA) en hoe deze aanpak wordt gebruikt om risico's te identificeren voordat ze zich voordoen.

Wat is dynamisch risico?

Dynamisch risico is het potentieel voor verlies dat voortkomt uit veranderingen in de operationele omgeving. Denk aan wisselende weersomstandigheden, nieuwe lading, gewijzigde bemanningssamenstelling of onverwachte technische storingen. Dit type risico evolueert voortdurend en is moeilijk te voorspellen, wat het bijzonder lastig maakt om te beheersen zonder een vast proces voor het volgen van en reageren op verschuivingen.

Voor havens en terminals die gevaarlijke stoffen overslaan of opslaan geldt dat des te scherper. Een terminal die onder de Seveso III-richtlijn (2012/18/EU) valt vanwege de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen, moet risico's op het water en risico's op de kade in samenhang beoordelen: een incident tijdens laden of lossen raakt direct het veiligheidsbeheersysteem (VBS) van de landlocatie.

De dynamische risicobeoordelingsmethode

Het betrekken van de gebruiker, de bemanning of het operationele team, bij het risicobeoordelingsproces is essentieel voor een goed resultaat. Wie meedenkt over de risico's van een project, begrijpt en accepteert ze ook eerder.

De dynamische risicobeoordelingsmethode maakt dat mogelijk door gebruikers in staat te stellen te communiceren met de risicobeoordelingstool en waar nodig aanpassingen door te voeren. Zo blijft iedereen op de hoogte van actuele risico's, en kunnen beoordelingen worden bijgesteld zodra nieuwe informatie of gewijzigde omstandigheden daarom vragen. Komt er tijdens een project iets naar voren dat niet in de oorspronkelijke beoordeling zat, dan wordt de analyse bijgewerkt in plaats van genegeerd.

Drie methoden om dynamische risico's te beheren

• Risico-identificatie en -beoordeling. Het proces van het identificeren en beoordelen van risico's die aan een project of operatie verbonden zijn, als basis voor mitigatiestrategieën.
• Risicobeheerplan. Nadat risico's zijn geïdentificeerd en beoordeeld, wordt vastgelegd hoe met potentiële bedreigingen wordt omgegaan en welke stappen nodig zijn ter bescherming.
• Risicoresponsplan. Beschrijft hoe wordt gereageerd op incidenten, van technische storingen tot noodweer.

Scheepsoperaties en de rol van veiligheid

Scheepsoperaties omvatten de veilige en efficiënte verplaatsing van schepen, inclusief laden, lossen en bemanningsaansturing. Veiligheid staat daarbij altijd voorop: bemanningsleden moeten zich bewust zijn van de gevaren van hun werk en maatregelen nemen om incidenten te voorkomen, terwijl kapiteins ervoor zorgen dat alle veiligheidsprocedures worden gevolgd.

Communicatie en coördinatie zijn even belangrijk. Bemanningsleden moeten effectief kunnen samenwerken om taken veilig uit te voeren, en kapiteins moeten meerdere activiteiten tegelijk kunnen overzien.

Het mariene risicobeoordelingsproces

Het proces voor maritieme risicobeoordeling wordt wereldwijd toegepast om de veiligheid van mensen op boten te waarborgen. Een erkende beoordelaar levert een schriftelijk rapport op van alle geteste criteria en eventuele tekortkomingen die gecorrigeerd moeten worden. Dit kan nodig zijn vanwege vlagregelgeving zoals SOLAS, of wanneer een schip voor commerciële doeleinden wordt ingezet.

Andere aanleidingen voor een beoordeling zijn onder meer:

• Verlenging van certificaten na grote wijzigingen aan rompstructuur of machineapparatuur die stabiliteit en drijfvermogen beïnvloeden.
• Jaarlijkse herbeoordeling vanwege verouderingsfactoren zoals coatings en corrosie, ook bekend als droogdokbeoordelingen.
• Formele inspectie na aanvaringen, aan de grond lopen, of het opnemen van overmatige hoeveelheden water die stabiliteit beïnvloeden.

Afhankelijk van het risiconiveau zijn er verschillende typen onderzoek: volledige risicobeoordelingen voor commerciële activiteiten zoals passagiersveerboten, en tussentijdse beoordelingen die drijvend of gedeeltelijk aan de wal worden uitgevoerd.

De vijf kerngebieden van een dynamische risicobeoordeling

Een dynamische risicobeoordeling is interactief en geeft teams eigenaarschap over hun eigen veiligheid. Vijf stappen staan daarbij centraal:

1. Risico-identificatie. Alle potentiële risico's in kaart brengen, zonder iets over te slaan.
2. Risicoanalyse. De geïdentificeerde risico's analyseren op ernst en waarschijnlijkheid.
3. Risicobeoordeling. De informatie uit de vorige stappen combineren tot een risicoprofiel per risico.
4. Mitigatieplanning. Voor elk risico een concreet mitigatieplan opstellen.
5. Implementatie en monitoring. De mitigatieplannen uitvoeren en controleren of ze effectief zijn.

Bij het uitvoeren van een dynamische risicobeoordeling gelden daarnaast drie kernbegrippen: beoordeling (inzicht in context, waarschijnlijkheid en gevolgen), analyse (risico's opsplitsen in beheersbare delen) en actie (de plannen daadwerkelijk uitvoeren).

Van beoordeling naar borging

Een risicobeoordeling is pas waardevol als de uitkomsten ook worden opgevolgd. Met inspectiesoftware zoals Capptions worden bevindingen, corrigerende maatregelen en herbeoordelingen digitaal vastgelegd en gevolgd, inclusief foto's en locatiegegevens, zodat teams aan boord en aan de wal met dezelfde actuele informatie werken. Voor terminals en havenlocaties die onder Seveso III vallen, sluit dat direct aan op de documentatie-eisen van het veiligheidsbeheersysteem.

Meer weten over wat Seveso III betekent voor softwarekeuzes in de logistieke en maritieme sector? Lees waarom generieke safety management software tekortschiet voor Seveso III-bedrijven.